Mụn trứng cá là tình trạng da bị viêm nhiễm do sự bít tắc của lỗ chân lông. Mụn trứng cá có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào nhưng đặc biệt là trong giai đoạn tuổi dậy thì.
Mụn trứng cá là gì?
Mụn trứng cá là tình trạng viêm da mãn tính rất phổ biến, xuất hiện khi các nang lông dưới da bị tắc nghẽn do sự tích tụ của bã nhờn, tế bào da chết và bụi bẩn. Tình trạng này thường thấy ở vùng da trên gương mặt như trán, cằm, và má, cũng như trên các vùng da lớn như lưng và ngực.
Xem thêm: nguyên nhân mọc mụn trứng cá trên má và cách điều trị
Ở bất kì độ tuổi nào cũng có thể bị mụn trứng cá, nhưng phổ biến nhất là tình trạng bị mụn trứng cá ở độ tuổi dậy thì và ở những người có làn da dầu. Mụn trứng cá thường sẽ tái phát nhiều lần, gây nên sự khó chịu và tự ti cho người mắc phải. Mặc dù không nguy hiểm cho sức khỏe, tuy nhiên, mụn trứng cá có thể để lại các vết thâm và sẹo trên da.
Thống kê cho thấy khoảng 75% người ở độ tuổi từ 11 đến 30 tuổi đều bị ảnh hưởng bởi mụn trứng cá. Vì lúc này, tuyến bã nhờn dưới da hoạt động mạnh mẽ hơn, dẫn đến sản xuất nhiều dầu nhờn hơn và làm tắc nghẽn lỗ chân lông tạo điều kiện cho vi khuẩn gây mụn phát triển.
Quá trình điều trị mụn trứng cá cần được thực hiện đúng cách và kịp thời và phải được thực hiện bởi các chuyên gia da liễu, để giảm thiểu tình trạng viêm nhiễm và hạn chế việc để lại sẹo, rổ trên da sau khi điều trị xong.
Nguyên nhân và cơ chế hình thành nên mụn trứng cá
Theo các bác sĩ và chuyên gia da liễu nhìn nhận mụn trứng cá được hình thành chủ yếu do các nguyên nhân sau:
+ Lượng dầu nhờn dư thừa do tuyến bã nhờn tiết ra làm cho lỗ chân lông bị tắc nghẽn.
+ Sự tích tụ của tế bào chết và bụi bẩn cũng gây tắc nghẽn lỗ chân lông.
+ Các vi khuẩn gây mụn như P Acnes phát triển trong lỗ chân lông gây nên tình trạng viêm nhiễm.
Ngoài nguyên nhân chính, mụn trứng cá còn do các yếu tố khác gây ra
Ngoài ra, các yêu tố và nguyên nhân sau cũng làm gia tăng hình thành mụn trứng cá:
+ Thay đổi nội tiết tố (Hormone): Việc thay đổi nội tiết tố thường xảy ra ở mỗi giai đoạn nhất định như trong độ tuổi dậy thì, tiền mãn kinh, chu kỳ kinh nguyệt… Làm cho tuyến bã nhờn to ra và tiết nhiều dầu nhờn hơn làm cho lỗ chân lông bị bít tắc và mụn trứng cá sẽ hình thành ngay sau đó.
+ Di truyền: Theo các nhà nghiên cứu thì nếu cha mẹ bạn bị mụn trứng cá thì khả năng rất cao bạn cũng sẽ gặp phải tình trạng này.
+ Thuốc: Một số các loại thuốc và đặc biệt các loại thuốc có chứa hormone cũng gây ra mụn trứng cá trên da.
+ Các yếu tố khác cũng gây nên mụn trứng cá và làm tình trạng mụn trầm trọng hơn như Stress kéo dài, nặn mụn không đúng cách, sử dụng các chất kích thích, mặc quần áo bó sát và các yếu từ môi trường…
Phân loại các loại mụn trứng cá từ nhẹ đến nặng
Tùy vào mực độ nghiêm trọng và biểu hiện của mụn trứng cá trên làn da mà được phân loại thành mụn khác nhau từ nhẹ cho đến nặng như sau:
+ Mụn đầu trắng (Whiteheads): Là những nang lông bị tắc nghẽn nằm dưới da và tạo thành một nốt trắng.
+ Mụn đầu đen (Blackheads): Là những nang lông bị tắc nghẽn nhưng lỗ chân lông được mở to ra và dầu nhờn bên trong bị oxy hóa thành màu đen trên bề mặt da.
+ Mụn viêm (Papules): Là những nốt mụn bị viêm nhiễm trên da thường xuất hiện dưới dạng những nốt nhỏ màu hồng hoặc đỏ nhạt và có thể đau khi chạm vào.
+ Mụn mủ (còn gọi là mụn nhọt): Là các mụn bị viêm do vi khuẩn và có một lớp mủ trắng hoặc màu vàng ở bên trên, có thể có lớp màu đỏ ở phần dưới.
+ Mụn đóng cứng: Là những vết sưng đau, rắn chắc, nằm sâu trong da.
+ Mụn nang: Loại mụn được cho là dạng mụn nghiêm trọng nhất trong các giai đoạn của mụn trứng cá. Khi mụn mủ bị nhiễm trùng nặng chúng sẽ bắt đầu trở nên đau đớn và tiến triển trở thành u nang và chứa mủ sâu ở dưới da.
Tim hiểu thêm: Tổng hợp các loại mụn thường gặp và nguyên nhân hình thành
Các tác hại mà mụn trứng cá để lại trên da
Đối với những ai bị mụn trứng cá, thì sẹo chính là biến chứng chủ yếu và gây ám ảnh nhất. Tất cả các giai đoạn mụn trứng cá đều có thể dẫn đến sẹo. Sẹo rất hay xảy ra sau khi bạn cào, gãi, nặn mụn không đúng cách. Có ba hình thái sẹo mụn trứng cá như sau:
– Sẹo lõm: Là những hố lõm nhỏ, sâu trên bề mặt da của bạn, là tàn tích sau những đợt mụn nghiêm trọng.
– Sẹo lồi: Là sự quá phát của mô sẹo làm cho da sần sùi.
– Sẹo rỗ: Là những lõm nông hình tròn hoặc hình bầu dục, giống như miệng núi lửa.
Những vết thâm sẹo là hậu quả tất yếu do mụn trứng cá nếu không được điều trị đúng cách
Đặc biệt, làn da sau khi bị mụn trứng cá sẽ có phần thay đổi, vùng da bị ảnh hưởng có thể bị sẫm màu hơn do tăng sắc tố hoặc sáng màu hơn do giảm sắc tố so với thời điểm trước khi bị mụn.
Khi nào nên đi khám bác sĩ da liễu?
Nếu bạn đã sử dụng qua nhiều biện pháp chăm sóc da tại nhà nhưng mãi không thể làm sạch mụn trứng cá hoặc tình trạng mụn đang dần diễn biến nghiêm trọng hơn thì hãy đến gặp bác sĩ da liễu ngay để tìm kiếm phác đồ điều trị phù hợp cho mình.
Với phụ nữ thường xuyên bị mụn trứng cá, thường bùng phát mụn vào thời điểm một tuần trước kỳ kinh nguyệt hay dùng sử dụng thuốc tránh thai thì mụn có thể tự khỏi mà không cần điều trị.
Ở người lớn tuổi, sự khởi phát đột ngột của mụn trứng cá nặng có thể báo hiệu một bệnh lý có từ trước cần được điều trị.
Theo như Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cảnh báo rằng một số loại kem dưỡng da, sữa rửa mặt trị mụn không kê đơn có thể gây ra phản ứng nghiêm trọng. Dù những phản ứng này khá hiếm nhưng nên chú ý đến tình trạng mẩn đỏ, kích ứng hoặc ngứa ngáy xảy ra ở những vùng đã dùng thuốc hoặc kem dưỡng.
Ngoài ra, nếu gặp phải những biểu hiện như ngất xỉu, khó thở, sưng mắt, mặt, môi hoặc lưỡi, cổ họng căng cứng… sau khi sử dụng sản phẩm chăm sóc da, bạn nên tìm kiếm một sự chăm sóc y tế khẩn cấp để nhanh chóng giải quyết vấn đề.
Các phương pháp điều trị mụn trứng cá từ nhẹ đến nặng
Để có thể điều trị mụn trứng cá hiệu quả lâu dài cần phải cụ thể hóa từng giai đoạn mụn trên từng loại da khác nhau, phù hợp với nguyên nhân và cơ chế hình thành mụn ở từng người. Điều cơ bản đơn giản mà mọi người có thể thực hiện mỗi ngày để giữ cho mình một làn da khỏe mạnh và sạch mụn là vệ sinh da thường xuyên và đúng cách, đồng thời cũng cần phải có một chế độ ăn uống lành mạnh nhiều rau xanh, trái cây, uống đủ nước, ngủ đủ giấc…..
Nếu mãi không thể giảm được tình trạng mụn trứng cá trên da và mụn ngày càng nghiệm trọng và nặng nề theo thời gian cần phải khám chuyên khoa da liễu để sớm được chỉ định các loại thuốc đặc trị, đảm bảo hạn chế được sự xuất hiện của mụn và các di chứng để lại trên da.
Điều trị mụn trứng cá mức độ nhẹ
Ở mức độ mụn nhẹ chủ yếu là mụn đầu trắng hoặc mụn đầu đen. Bạn có thể áp dụng các phương pháp điều trị mụn từ thiên nhiên như làm mặt nạ từ mật ong và chanh, đắp mặt nạ trà xanh… hoặc bạn có thể sử dụng các loại kem hoặc thuốc trị mụn bôi ngoài da không kê đơn phù hợp với loại da của bạn và có chứa các thành phần như Axit Salicylic hoặc Benzoyl Peroxide… để diệt khuẩn và ngăn ngừa mụn mới hình thành.
Điều trị mụn trứng cá mức độ vừa
Trường hợp điều trị sau vài tuần vẫn không thuyên giảm mà mụn ngày càng tiến triển nặng thêm như xuất hiện nhiều nốt mụn bọc, mụn mủ, mụn viêm đỏ… bạn hãy nên đi khám bác sĩ hoặc các chuyên gia da liễu để họ có các giải pháp dành riêng cho riêng bạn để làm giảm triệu chứng mụn và ngừa thăm sẹo.
Ở mức độ mụn trứng cá vừa phải như thế này, bác sĩ có thể kê đơn các loại thuốc trị mụn dạng bôi ngoài da theo toa như Benzoyl peroxide, Retinoids… Trong một số trường hợp, bác sĩ còn kê đơn thêm một số loại thuốc kháng sinh hoặc thuốc ngừa thai nội tiết để giúp kiểm soát mụn.
Điều trị mụn trứng cá mức độ nặng
Trường hợp mụn trứng cá nặng là tình trạng mụn bị viêm nhiễm rất nặng hình thành các loại mụn nguy hiểm như mụn u nang, mụn bọc mủ to… Lúc này, bác sĩ sẽ kết hợp các phương pháp điều trị để giúp cải thiện tình trạng mụn trên da của bạn như sau:
+ Retinoids tại chỗ.
+ Thuốc kháng sinh chống nhiễm trùng như Clindamycin.
+ Benzoyl peroxide dạng bôi ngoài da.
Bên cạnh đó, bác sĩ cũng có thể đề nghị thuốc kiểm soát nội tiết tố Isotretinoin (một loại Retinoids mạnh) đây là một loại Vitamin A giúp giảm lượng nhờn tiết ra từ đó giúp giảm mụn. Tuy nhiên, thuốc này có tác dụng phụ khá nghiêm trọng như làm khô da, tâm trạng lo lắng, bồn chồn, khô môi, kinh nguyệt không đều… Vì vậy, bác sĩ chỉ kê đơn thuốc này khi các phương pháp điều trị khác không hiệu quả.
Phòng ngừa mụn trứng cá tái phát trong tương lai
Mụn trứng cá là một trong những tình trạng viêm da rất dễ hình thành và tái phát nhiều lần, rất khó để đẩy lùi hoàn toàn chúng. Theo các chuyên da gia liễu việc chăm sóc da bị mụn trứng cá không chỉ giúp rút ngắn thời gian điều trị mà còn giúp hạn chế mụn tái phát. Hãy tìm hiểu ngay:
– Hãy rửa sạch mặt với tần suất vừa đủ và không nên rửa mặt với xà phòng. Hạn chế dùng sữa rửa mặt quá 2 lần/ngày vì điều này sẽ làm mất cần bằng độ pH trên da, mất đi độ ẩm khiến da tiết ra nhiều dầu khiến cho bã nhờn gây bít tắc lỗ chân lông, điều này sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển ngày một nhiều hơn.
– Không nên chà sát mạnh lên da tại các vị trí đang nổi mụn, điều này sẽ khiến da nhiễm trùng bởi các vi khuẩn gây mụn bị đẩy vào sâu trong da hơn, gây tắc nghẽn, sưng đỏ và viêm đau nghiêm trọng.
– Tránh chạm tay vào da mặt vùng bị mụn, và không nên dùng tay nặn mụn, hoặc dùng móng tay để lấy nhân mụn.
– Hạn chế đưa điện thoại tiếp xúc với da mặt bởi trên điện thoại có chứa rất nhiều vi khuẩn mà mắt thường không thể nhìn thấy.
– Đối với mụn trứng cá ở các vùng như lưng, ngực, hoặc vai bạn hãy mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát khi ở nhà và hạn chế mặc đồ bó sát bởi chúng sẽ chèn ép làm cho mụn trứng cá loét ra gây viêm nhiễm nặng nề.
– Tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời một cách tối đa vì nắng nóng sẽ kích thích da sản sinh ra nhiều bã nhờn hơn, từ đó mụn hình thành nhiều hơn chứ không thể gia giảm.
– Tẩy trang và làm sạch da thật sạch trước khi ngủ, tránh các sản phẩm chăm sóc da và trang điểm có chứa dầu.
– Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh cân bằng và uống đủ nước, tránh lo lắng, căng thẳng… vì đây cũng chính là nguyên nhân gây bệnh mụn trứng cá mà bạn không hề nghĩ đến.
Những lời khuyên trên tuy không thể ngăn ngừa hoàn toàn mụn trứng cá nhưng bạn hãy cố gắng thực hiện để góp phần giữ cho sức khỏe làn da tốt, hạn chế việc mụn trứng cá tái đi tái lại nhiều lần, tình trạng mụn trứng cá kéo dài sẽ để lại thâm sẹo làm mất thẩm mỹ cho làn da của mình.
Tài liệu tham khảo: